مطالب حقوقی

هر جرم از عنصر قانونی، مادی و معنوی تشکیل می گردد. مواد ۷۲۱ و ۶۳۱ قانون مجازات اسلامی به عنصر قانونی جرم آدم‌ ربایی اشاره کرده است.
بر اساس آن ها، هر شخصی که با هدف دریافت مبلغی یا با قصد انتقام و یا هر هدف دیگری، فرد دیگری را با تهدید یا حیله، خود یا توسط شخص دیگری بدزدد و یا پنهان کند، مجرم است و به ۵ تا ۱۵ سال حبس محکوم خواهد شد.
همچنین، چنانچه فردی کودک یا نوزادی را برباید و یا مخفی کند و یا به فردی به غیر از مادر کودک، او را تحویل دهد به شش ماه تا سه سال حبس محکوم خواهد شد.
عنصر مادی جرم آدم ربایی، عمل ربودن اشخاص به عنف یا تهدید یا حیله می باشد. به بیان دیگر، دزدیدن یعنی فردی، فرد دیگری را به مکانی بدون رضایت وی برده و پنهان کند.
عمل ربودن اشخاص، پنهان کردن و یا جابجابی کودکان، عنصر مادی جرم آدم‌ربایی می باشد. عنصر معنوی این جرم، هنگامی تحقق می یابد که علاوه بر عنصر قانونی و مادی، فرد مجرم، سونیت و قصد مجرمانه داشته باشد. به بیانی، فقط در صورتی جرم آدم‌ ربایی رخ می دهد که فرد مرتکب، نیت این کار را داشته باشد. شایان ذکر است که موضوع نیت مجرمانه با موضوع انگیزه تفاوت دارد؛ به این معنا که تفاوتی ندارد که انگیزه فرد آدم‌ ربا از این عمل چه بوده، صرف اینکه قصد مجرمانه داشته و تصمیم بر آدم ‌ربایی گرفته، کافی می باشد.
مجازات آدم ربایی
به موجب قانون مجازات اسلامی، چنانچه آدم‌ ربا با تهدید یا به عنف مرتکب جرم گردد، به حبس درجه 4 و در غیر اینصورت به حبس درجه 5 محکوم خواهد گردید.
نکته: افرادی که در ارتکاب جرم آدم‌ ربایی همکاری می‌کنند، نیز مجرم بوده و برای آن ها مجازات در نظر گرفته شده است.
در صورتی که سن مجنی‌علیه کمتر از پانزده سال باشد یا ربودن با وسایل نقلیه مثل خودرو یا موتورسیکلت صورت گیرد و اگر به فرد ربوده شده، آسیب جسمی یا حیثیتی وارد گردد، مجازات تعیین شده در قانون مجازات تشدید خواهد شد.
همانطور که ذکر شد، مجازات جرم ربودن نوزاد تازه متولد شده نیز از شش ماه تا ۳ سال حبس است. چنانچه معلوم شود که طفل ربوده شده، مرده بوده، آدم ‌ربا به صد تا پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.
در صورت گم شدن فرد دزدیده شده، آدم ‌ربا می بایست دیه او را پرداخت کند، مگر اینکه زنده بودن فرد ربوده شده ثابت گردد و یا معلوم شود که فوت او با علل قهری یا با مرگ عادی بوده یا توسط فرد دیگری به قتل رسیده باشد.
چنانچه بعد از پرداخت دیه مشخص شود که فرد ربوده شده، هنوز زنده است و یا فرد دیگری قاتل وی بوده است، دیه به آدم ‌ربا بازگردانده می‌شود. البته در صورتی که ثابت شود که آدم‌ ربا به عمد شخص ربوده شده را کشته، به قصاص محکوم خواهد شد.
به صورت کلی، شیوه مجازات، نوع و مقدار آن به عوامل گوناگونی بستگی دارد.مثل وضعیت ذهنی و روحی مرتکب، شیوه ارتکاب جرم، شرایط زندگی و موقعیت اجتماعی مرتکب و موارد دیگر، ممکن است روی مجازات اثر بگذارد.
مجازات شروع به جرم آدم‌ ربایی
به موجب تبصره ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی، کسی که شروع به جرم آدم‌ ربایی می‌کند به سه تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد. این حالت هنگامی رخ می دهد که فرد آدم ‌ربا که قصد ارتکاب این عمل مجرمانه را داشته، ارتکاب جرم را شروع کند، ولی به واسطه یک امر غیرارادی نتواند ارتکاب جرم را تکمیل کند و به مقصود خود برسد.
ماده 18 قانون اذعان می دارد: « تعزیر مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست و به موجب قانون در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال می‌گردد. نوع، مقدار، کیفیت اجراء و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین می‌شود. دادگاه در صدور حکم تعزیری، با رعایت مقررات قانونی، موارد زیر را مورد توجه قرار میدهد:
الف- انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم
ب- شیوه ارتکاب جرم، گستره نقض وظیفه و نتایج زیانبار آن
پ- اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم
ت- سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب و تاثیر تعزیر بر وی»
تبصره [الحاقی ۱۳۹۹/۲/۲۳]- چنانچه دادگاه در حکم صادره مجازات حبس را بیش از حداقل مجازات مقرر در قانون تعیین کند، باید مبتنی ‌بر بندهای مقرر در این ماده و یا سایر جهات قانونی، علت صدور حکم به بیش از حداقل مجازات مقرر قانونی را ذکر کند. عدم رعایت مفاد این تبصره موجب مجازات انتظامی درجه چهار می‌باشد.
غیرقابل ‌گذشت بودن جرم آدم ربایی
آدم‌ ربایی دو جنبه عمومی و خصوصی دارد. در صورتی که شاکی خصوصی از شکایت خود بگذرد، به سبب جنبه عمومی جرم و آثار آن روی جامعه، فقط بخشی از مجازات وی بخشیده خواهد شد و بخش دیگری پابرجا خواهد ماند.

هر جرم از عنصر قانونی، مادی و معنوی تشکیل می گردد. مواد ۷۲۱ و ۶۳۱ قانون مجازات اسلامی به عنصر قانونی جرم آدم‌ ربایی اشاره کرده است.
بر اساس آن ها، هر شخصی که با هدف دریافت مبلغی یا با قصد انتقام و یا هر هدف دیگری، فرد دیگری را با تهدید یا حیله، خود یا توسط شخص دیگری بدزدد و یا پنهان کند، مجرم است و به ۵ تا ۱۵ سال حبس محکوم خواهد شد.
همچنین، چنانچه فردی کودک یا نوزادی را برباید و یا مخفی کند و یا به فردی به غیر از مادر کودک، او را تحویل دهد به شش ماه تا سه سال حبس محکوم خواهد شد.
عنصر مادی جرم آدم ربایی، عمل ربودن اشخاص به عنف یا تهدید یا حیله می باشد. به بیان دیگر، دزدیدن یعنی فردی، فرد دیگری را به مکانی بدون رضایت وی برده و پنهان کند.
عمل ربودن اشخاص، پنهان کردن و یا جابجابی کودکان، عنصر مادی جرم آدم‌ربایی می باشد. عنصر معنوی این جرم، هنگامی تحقق می یابد که علاوه بر عنصر قانونی و مادی، فرد مجرم، سونیت و قصد مجرمانه داشته باشد. به بیانی، فقط در صورتی جرم آدم‌ ربایی رخ می دهد که فرد مرتکب، نیت این کار را داشته باشد. شایان ذکر است که موضوع نیت مجرمانه با موضوع انگیزه تفاوت دارد؛ به این معنا که تفاوتی ندارد که انگیزه فرد آدم‌ ربا از این عمل چه بوده، صرف اینکه قصد مجرمانه داشته و تصمیم بر آدم ‌ربایی گرفته، کافی می باشد.
مجازات آدم ربایی
به موجب قانون مجازات اسلامی، چنانچه آدم‌ ربا با تهدید یا به عنف مرتکب جرم گردد، به حبس درجه 4 و در غیر اینصورت به حبس درجه 5 محکوم خواهد گردید.
نکته: افرادی که در ارتکاب جرم آدم‌ ربایی همکاری می‌کنند، نیز مجرم بوده و برای آن ها مجازات در نظر گرفته شده است.
در صورتی که سن مجنی‌علیه کمتر از پانزده سال باشد یا ربودن با وسایل نقلیه مثل خودرو یا موتورسیکلت صورت گیرد و اگر به فرد ربوده شده، آسیب جسمی یا حیثیتی وارد گردد، مجازات تعیین شده در قانون مجازات تشدید خواهد شد.
همانطور که ذکر شد، مجازات جرم ربودن نوزاد تازه متولد شده نیز از شش ماه تا ۳ سال حبس است. چنانچه معلوم شود که طفل ربوده شده، مرده بوده، آدم ‌ربا به صد تا پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.
در صورت گم شدن فرد دزدیده شده، آدم ‌ربا می بایست دیه او را پرداخت کند، مگر اینکه زنده بودن فرد ربوده شده ثابت گردد و یا معلوم شود که فوت او با علل قهری یا با مرگ عادی بوده یا توسط فرد دیگری به قتل رسیده باشد.
چنانچه بعد از پرداخت دیه مشخص شود که فرد ربوده شده، هنوز زنده است و یا فرد دیگری قاتل وی بوده است، دیه به آدم ‌ربا بازگردانده می‌شود. البته در صورتی که ثابت شود که آدم‌ ربا به عمد شخص ربوده شده را کشته، به قصاص محکوم خواهد شد.
به صورت کلی، شیوه مجازات، نوع و مقدار آن به عوامل گوناگونی بستگی دارد.مثل وضعیت ذهنی و روحی مرتکب، شیوه ارتکاب جرم، شرایط زندگی و موقعیت اجتماعی مرتکب و موارد دیگر، ممکن است روی مجازات اثر بگذارد.
مجازات شروع به جرم آدم‌ ربایی
به موجب تبصره ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی، کسی که شروع به جرم آدم‌ ربایی می‌کند به سه تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد. این حالت هنگامی رخ می دهد که فرد آدم ‌ربا که قصد ارتکاب این عمل مجرمانه را داشته، ارتکاب جرم را شروع کند، ولی به واسطه یک امر غیرارادی نتواند ارتکاب جرم را تکمیل کند و به مقصود خود برسد.
ماده 18 قانون اذعان می دارد: « تعزیر مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست و به موجب قانون در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال می‌گردد. نوع، مقدار، کیفیت اجراء و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین می‌شود. دادگاه در صدور حکم تعزیری، با رعایت مقررات قانونی، موارد زیر را مورد توجه قرار میدهد:
الف- انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم
ب- شیوه ارتکاب جرم، گستره نقض وظیفه و نتایج زیانبار آن
پ- اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم
ت- سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب و تاثیر تعزیر بر وی»
تبصره [الحاقی ۱۳۹۹/۲/۲۳]- چنانچه دادگاه در حکم صادره مجازات حبس را بیش از حداقل مجازات مقرر در قانون تعیین کند، باید مبتنی ‌بر بندهای مقرر در این ماده و یا سایر جهات قانونی، علت صدور حکم به بیش از حداقل مجازات مقرر قانونی را ذکر کند. عدم رعایت مفاد این تبصره موجب مجازات انتظامی درجه چهار می‌باشد.
غیرقابل ‌گذشت بودن جرم آدم ربایی
آدم‌ ربایی دو جنبه عمومی و خصوصی دارد. در صورتی که شاکی خصوصی از شکایت خود بگذرد، به سبب جنبه عمومی جرم و آثار آن روی جامعه، فقط بخشی از مجازات وی بخشیده خواهد شد و بخش دیگری پابرجا خواهد ماند.